سفر حجتالاسلام سید جلیل عربشاهی به دولتآباد، از مراکز فعال مکتب اسلامی در شهرستان برخوار، با برگزاری مجموعهای از دیدارها و نشستها به پایان رسید؛ سفری که از گفتوگو با مسئولان آموزش و پرورش و مطالبهگران مردمی آغاز شد و با گردهمایی خانوادههای مکتبی و گفتوگو درباره سامانه خانواده، فعالیتهای اقتصادی و ضرورت هجرت ادامه […]
سفر حجتالاسلام سید جلیل عربشاهی به دولتآباد، از مراکز فعال مکتب اسلامی در شهرستان برخوار، با برگزاری مجموعهای از دیدارها و نشستها به پایان رسید؛ سفری که از گفتوگو با مسئولان آموزش و پرورش و مطالبهگران مردمی آغاز شد و با گردهمایی خانوادههای مکتبی و گفتوگو درباره سامانه خانواده، فعالیتهای اقتصادی و ضرورت هجرت ادامه یافت.
دولتآباد از نخستین سالهای شکلگیری جریان مکتب اسلامی در اصفهان، محل حضور خانوادههایی بوده است که تلاش کردهاند مسیر تعلیم و تربیت و فعالیت اجتماعی خود را بر اساس مبانی مکتب پیش ببرند. استمرار فعالیت این خانوادهها موجب شده است که مرکز مکتب اسلامی دولتآباد، به یکی از مراکز فعال این جریان در کشور تبدیل شود. سفر اخیر نیز فرصتی بود تا در کنار مرور فعالیتهای انجامشده، ارتباط خانوادهها با ساختارهای رسمی شهر تقویت و برنامههای آینده با دقت بیشتری پیگیری شود.
یکی از نخستین برنامههای این سفر، حضور در جلسهای با مدیر آموزش و پرورش شهرستان برخوار و دولتآباد بود. این جلسه با حضور آقای یزدی، مدیر آموزش و پرورش، و جمعی از مطالبهگران مردمی حوزه تعلیم و تربیت برگزار شد. پس از طرح دغدغهها و مطالبات حاضران، حجتالاسلام عربشاهی جریان مکتب اسلامی و نگاه آن به مسئله تعلیم و تربیت را معرفی کرد.
این معرفی از توضیح جایگاه معلم در تعلیم و تربیت توحیدی آغاز شد. در این بخش، به کاهش تدریجی جایگاه معلم در نظام آموزشی و تبدیلشدن او به همراه، مشاور یا شنونده دانشآموز اشاره شد؛ درحالیکه معلم در نگاه توحیدی، جایگاهی فراتر دارد و بیتوجهی به این جایگاه، به تضعیف منزلت علم و فرایند تعلیم منجر میشود.
در ادامه، نقش خانوادهها در بازگرداندن معلم به جایگاه اصلی خود بررسی شد. بر اساس مطالب مطرحشده در این جلسه، خانواده نباید صرفاً دریافتکننده خدمات مدرسه باشد، بلکه میتواند بخشی از ظرفیت تربیتی و اجرایی آن را بر عهده بگیرد. حضور هدفمند پدران و مادران در مدرسه، زمینهای فراهم میکند تا معلم با تمرکز بیشتری به وظیفه اصلی خود بپردازد و از تواناییها، تجربهها و مهارتهای خانوادهها نیز در فرایند تربیت استفاده شود.
پیشنهاد تشکیل «شبکه ظرفیت خانوادهها» در هر مدرسه، یکی از محورهای اصلی این گفتوگو بود. در این الگو، خانوادهها ظرفیتها و تجربههای خود را در اختیار مدرسه و دیگر خانوادهها قرار میدهند و از طریق نشستهای منظم هفتگی یا ماهانه، برای حل مسائل آموزشی، تربیتی و اجتماعی با یکدیگر همکاری میکنند. اختصاص فضایی در مدرسه برای حضور و گفتوگوی والدین با مدیران، معلمان و دانشآموزان نیز از دیگر پیشنهادهای مطرحشده بود.
طرحهای آموزشی مکتب اسلامی، از جمله تجربه آموزش خواندن و نوشتن در دورهای کوتاهتر با مشارکت خانوادهها، بخش دیگری از این جلسه را به خود اختصاص داد. مدیر آموزش و پرورش شهرستان برخوار از بررسی این پیشنهادها استقبال کرد و مقرر شد جلسه دیگری با حضور معاونان مرتبط، نمایندگان مکتب اسلامی و تعدادی از خانوادههای فعال برگزار شود. همچنین درباره اجرای آزمایشی برخی از این طرحها در دو یا سه مدرسه گفتوگو شد تا پس از ارزیابی نتایج و میزان همراهی خانوادهها، امکان گسترش آنها در مدارس دیگر بررسی شود. تبادل اطلاعات تماس نیز با هدف تداوم ارتباط و پیگیری تصمیمهای جلسه انجام گرفت.
برنامه بعدی سفر، دیدار با جمعی از مطالبهگران دولتآباد بود؛ جمعی متشکل از مادران، پدران و خانوادههایی که بهطور مستمر برخی مسائل اجتماعی و سیاسی را در سطح شهر دنبال میکنند. این گروه در روزهای مختلف هفته، با حضور در نقاطی مانند مقابل فرمانداری، دغدغهها و مطالبات خود را بیان میکنند و همین حضور میدانی، در مواردی زمینه شنیدهشدن سخنان آنان و برگزاری جلسه با مسئولان را فراهم کرده است.
در گفتوگو با این جمع، شیوه مطالبهگری و چگونگی مؤثرترشدن آن مورد بررسی قرار گرفت. حجتالاسلام عربشاهی با اشاره به مباحث کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»، توضیح داد که مطالبهگری نباید تنها به مخالفت با افراد یا واکنش به رویدادهای مقطعی محدود شود؛ بلکه لازم است ریشهها و جهتگیریهای نادرست در ساختارها شناسایی و درباره آنها روشنگری شود. مدرکگرایی در نظام آموزشی یا تضعیف استقلال در سیاست خارجی، نمونههایی بود که در توضیح این نگاه مطرح شد.
بخش مهمی از جلسه به نسبت میان حضور میدانی و پیگیری قانونی اختصاص یافت. ضمن تأیید اهمیت حضور مردم در میدان، بر این نکته تأکید شد که استمرار و نتیجهبخشی مطالبات، نیازمند استفاده از ظرفیتهای قانونی و ساختارهای موجود جمهوری اسلامی است. بر همین اساس، پیشنهاد شد خانوادهها در کنار تجمعها و برنامههای میدانی، مسیرهای حقوقی و اداری را نیز فعال کنند. حضور یک وکیل در جلسه و اعلام آمادگی او برای همراهی با مطالبهگران، زمینهای فراهم کرد تا پیگیری حقوقی برخی از دغدغههای آنان با نظم بیشتری دنبال شود. پرسشها و گفتوگوهای حاضران نیز بخش قابلتوجهی از این نشست را تشکیل داد.
در ادامه سفر، خانوادههای فعال مکتب اسلامی دولتآباد در نشستی مشترک گرد هم آمدند. در این جلسه، سامانه جامع خانواده معرفی شد و درباره کارکرد آن در عضویت خانوادهها، شناسایی ظرفیتها، تعریف مسئولیت و پیگیری فعالیتها توضیحاتی ارائه شد. هدف از راهاندازی این سامانه آن است که فعالیت خانوادهها از حالت پراکنده خارج شود و هر خانواده بتواند متناسب با سطح، توانایی، محل زندگی و شرایط خود، مسئولیتی روشن و قابلپیگیری داشته باشد.
در همین نشست، مجموعهای از سامانهها و فعالیتهای جریان مکتب اسلامی نیز به خانوادهها معرفی شد. موضوع «خمس ماندگار» و ظرفیتهای «حجره سنا» از دیگر محورهای مطرحشده بود. این بخش از برنامه با هدف آشنایی خانوادهها با سازوکارهای اقتصادی شکلگرفته در جریان مکتب و امکان مشارکت منظمتر آنان در این حوزه برگزار شد.
پایانبخش برنامههای این سفر، نشستی پس از نماز مغرب با حضور تعدادی از خانوادههای دولتآباد، خانوادههایی از اصفهان و دو خانواده مستبصر آفریقایی بود. این دو خانواده برای حفظ و فراگیری معارف دینی به ایران آمدهاند و چند سالی است که همراه اعضای خانواده خود در ایران زندگی میکنند. حضور آنان فرصتی فراهم کرد تا خانوادهها تجربهای متفاوت و عینی از مسئله هجرت را بشنوند.
در این دیدار، مهمانان آفریقایی از تجربه آمدن به ایران، شرایط زندگی در کشورهای آفریقایی، ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی آن مناطق و برخی مسائل مرتبط با سفر و حضور در آفریقا سخن گفتند. گفتوگوی صمیمانه خانوادهها با آنان، زمینه انتقال تجربه و شکلگیری ارتباطی نزدیکتر را فراهم کرد.
در بخش پایانی این نشست، حجتالاسلام عربشاهی مسئله «هجرت» را بهعنوان یکی از بسترهای مهم رشد خانوادهها تبیین کرد. در این نگاه، هجرت تنها به رفتن از یک کشور به کشور دیگر محدود نیست و میتواند حرکت از یک شهر یا استان به منطقهای دیگر برای پذیرش مسئولیت و انجام مأموریت را نیز در بر بگیرد. برای خانوادههایی که به سطح بالاتری از حضور و مسئولیت رسیدهاند، تجربه هجرت میتواند زمینهای برای رشد، صبر، شناخت موقعیتهای تازه و گسترش فعالیتها باشد.
حضور خانوادههایی که خود برای حفظ دین و فراگیری معارف اسلامی از آفریقا به ایران هجرت کرده بودند و در سالهای آینده احتمال بازگشت آنان به سرزمین خود وجود دارد، این بحث را از یک مفهوم نظری فراتر برد و نمونهای واقعی از دشواریها و ظرفیتهای هجرت را پیش روی حاضران قرار داد.
سفر دولتآباد از یک جلسه یا موضوع مشخص تشکیل نشده بود؛ بلکه مجموعهای از ارتباطهای بههمپیوسته را در بر میگرفت. گفتوگو با مدیر آموزش و پرورش، همراهی با مطالبهگران، معرفی سامانهها و ظرفیتهای مکتب و نشست با خانوادههای مهاجر، هرکدام بخشی از یک مسیر مشترک بودند: کمک به خانوادهها برای شناخت دقیقتر ظرفیتهای خود، ارتباط مؤثر با ساختارهای موجود و پذیرش مسئولیتهای روشنتر در میدان عمل.