جلسۀ علوم عقلی موکب علمی امام صادق علیه السلام در آرامگاه حکیم سبزواریاستاد قرآنیِ اهل سوریه در موکب علمی امام صادق علیه السلام سبزوارفرتبافی؛ چیزی که دورۀ موکب را متفاوت کردپخت نان سالم؛ ویژه برنامۀ دورۀ موکب علمی در سبزوارگفتگو با خانم عربشاهی دربارۀ دورۀ موکب علمی در سبزواردورۀ موکب علمی دختران در خانۀ مکتب اسلامی سبزوار برگزار می شود.دیدار دختران موکب علمی امام صادق علیه السلام با همسر شهید شمس آبادی و همسر آیت الله عالمیپویش کشوری زنگ مینابدر جریان برگزاری دوره «موکب علمی امام صادق علیه‌السلام» در سبزوار، سرکار خانم «ام‌احمد» ـ استاد قرآن و مدرس زبان عربی، همسر شهید اهل سوریه میهمان و استاد این دوره بود؛ حضوری که بنا به گفته مسئولان اجرایی موکب، مسبوق به سابقه است و در دوره‌های پیشینِ حضوری و همچنین در برنامه‌های آموزشی مجازی موکب […]
در جریان برگزاری دوره «موکب علمی امام صادق علیه‌السلام» در سبزوار، سرکار خانم «ام‌احمد» ـ استاد قرآن و مدرس زبان عربی، همسر شهید اهل سوریه میهمان و استاد این دوره بود؛ حضوری که بنا به گفته مسئولان اجرایی موکب، مسبوق به سابقه است و در دوره‌های پیشینِ حضوری و همچنین در برنامه‌های آموزشی مجازی موکب نیز استمرار داشته است.
موکب علمی امام صادق علیه السلام که در چارچوب «نهضت مردمی مکتب اسلامی» شکل گرفته است، در این دوره علاوه بر کلاس‌ها و حلقه‌های آموزشی، میزبان اساتیدی بود که نقش آنان صرفاً در حد انتقال محتوا تعریف نمی‌شود؛ بلکه به‌عنوان «همراه تربیتی» در مسیر انس با قرآن، رشد هویت ایمانی و تقویت توانمندی‌های ارتباطی و اجتماعی حکمت‌جویان ایفای نقش می‌کنند. در همین چارچوب، حضور خانم ام‌احمد با تمرکز بر آموزش زبان عربی و ارتقای ارتباط حکمت‌جویان با زبان قرآن، یکی از نقاط برجستۀ این دوره به شمار می‌آید.
به گفتۀ خانم عربشاهی (از مسئولان اجرایی دوره)، خانم ام‌احمد در این دوره به‌عنوان استاد زبان عربی دعوت شدند؛ دعوتی که هدف آن صرفاً آموزش قواعد یا چند واژۀ پراکنده نبوده، بلکه کمک به حکمت‌جویان برای تجربه‌ای نزدیک‌تر، عمیق‌تر و زنده‌تر از زبان قرآن در مسیر تربیت و رشد علمی بوده است.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، ارتباط آموزشی با خانم ام‌احمد محدود به دورۀ حضوری سبزوار نیست. موکب علمی امام صادق علیه السلام در کنار برگزاری دوره‌های میدانی، در طول سال نیز برنامه‌های پیوسته دارد و حکمت‌جویان در قالب کلاس‌های مجازی ـ به‌صورت منظم و هفتگی ـ از آموزش‌های ایشان بهره‌مند می‌شوند. خانم عربشاهی ضمن اشاره به این استمرار، بر این نکته تأکید کرده اند که حکمت‌جویان در زمینۀ «انس با زبان عربی» پیشرفت ملموسی داشته‌اند و همین تداوم، بخشی از فلسفۀ تربیتی موکب را محقق می‌کند؛ فلسفه‌ای که در آن «یادگیریِ مقطعی» جای خود را به «مسیر رشد» می‌دهد.
در معرفی شخصیت خانم ام‌احمد، مسئولان موکب از ایشان به‌عنوان بانویی مجاهد، فعال قرآنی و مصمم در مسیر نشر معارف قرآن یاد می‌کنند. طبق توضیح خانم عربشاهی، آنچه باعث توجه ویژۀ مجموعه به این ظرفیت شده، صرفاً توان علمی یا مهارت زبانی نیست؛ بلکه ترکیبِ دانش قرآنی، روحیه مجاهدت، پشتکار در کار فرهنگی و اخلاق تربیتی است که در رفتار و ارتباطات ایشان دیده می‌شود.
در توصیف اخلاق و شیوۀ ارتباطی ایشان با حکمت‌جویان، بر یک نکته بیش از همه تأکید شده است: دلسوزی و رفتار مادرانه. به بیان مسئولان دوره، خانم ام‌احمد در تعامل با حکمت‌جویان تنها یک مدرس کلاس نیست؛ بلکه با صرف وقت، توجه عاطفی و همراهی تربیتی، تلاش می‌کند نسبت به آنان نقش حمایتی و راهبرانه داشته باشد. همین ویژگی، زمینۀ ارتباط‌گیری صمیمی و مؤثر میان حکمت‌جویان و استاد را فراهم کرده و موجب شده است حکمت‌جویان با رغبت، در حلقه‌های آموزشی و جلسات گفت‌وگو حاضر شوند.
در تجربۀ آموزشی خانم ام‌احمد، «آموزش عربی» از مسیر انس با قرآن عبور می‌کند. توضیح داده شده است که روش ایشان به‌گونه‌ای است که حکمت‌جویان در کنار افزایش ارتباط قلبی و فکری با قرآن، نسبت به زبان عربی و به‌ویژه مکالمه نیز علاقه‌مند می‌شوند؛ یعنی عربی نه به‌عنوان یک درسِ جدا از زیست دینی، بلکه به‌عنوان یک زبان زنده و مؤثر در فهم و ارتباط با متون وحی، شکل می‌گیرد.
این رویکرد در امتداد مبانی آموزشی موکب است؛ مبانی‌ای که در آن «آموختن» به «عمل کردن» و «زیستن» گره می‌خورد. وقتی کلاس عربی، همزمان مسیر انس با قرآن را تقویت کند و مهارت مکالمه را بالا ببرد، آموزش به یک قابلیت عملی تبدیل می‌شود؛ قابلیتی که می‌تواند در زندگی فردی، ارتباطات بینافرهنگی، و حتی مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ایِ امت اسلامی اثرگذار باشد.
حضور خانم ام‌احمد در سبزوار محدود به فضای آموزشی موکب نبود. بر اساس گزارش مسئولان، ایشان در چند جلسه و نشست خارج از برنامۀ اصلی نیز شرکت کردند؛ نشست‌هایی که بخشی از پیوند موکب با بستر اجتماعی و ظرفیت‌های محلی را نمایندگی می‌کند.
از جملۀ این برنامه‌ها، برگزاری یک جلسه در روستای تاریخی چِشام بود؛ روستایی که حکمت‌جویان نیز در قالب برنامه‌های میدانی و شناخت فرهنگی-تمدنی منطقه از آن بازدید کردند. همچنین نشست‌هایی در بسترهای شهری برگزار شد:
در این جلسات، ایشان به تبیین جایگاه زن در جبهه مقاومت پرداختند؛ تبیینی که با نگاه قرآنی و نقش‌آفرینی زن در خانواده و جامعه پیوند خورده و در فضای تربیتی مکتب اسلامی معنا پیدا می‌کند.
یکی از محورهایی که خانم ام‌احمد در جلسات شهری به آن پرداخته‌اند، طرح «بیوت‌النور» است. مطابق توضیح ارائه‌شده، «بیوت‌النور» طرحی است که در آن جلسات قرآنی خانگی با محوریت خانه و خانواده، به‌ویژه خانواده‌های شهدا شکل می‌گیرد؛ جلساتی که به جای تمرکز صرف بر ساختارهای رسمی، ظرفیت خانواده را به عنوان کانون تربیت، تلاوت، فهم و عمل به قرآن فعال می‌کند.
این طرح ابتدا در کشور سوریه آغاز شده و سپس در لبنان و عراق گسترش یافته است. در ماه های اخیر و همزمان با آغاز جنگ تحمیلی سوم نیز، با حضور خانم ام‌احمد در میناب، پیگیری این طرح در ایران نیز در همان شهر و با محوریت خانواده‌های شهدا دنبال شده است. طرح «بیوت‌النور» در نگاه مکتب اسلامی، می‌تواند حلقه‌ای مکمل برای تربیت قرآنی باشد؛ حلقه‌ای که دینداری را در متن زندگی خانوادگی و ارتباطات اجتماعی تثبیت می‌کند.
به گفته خانم عربشاهی، خانم ام‌احمد در جلسات موکب و برنامه‌های مرتبط، چند محور محتوایی را پیگیری کرده‌اند. بخش مهمی از سخنان ایشان معطوف به بررسی آیات قرآن دربارۀ جایگاه زن بوده است؛ از جمله اشاره به سورۀ مریم و تحلیل مفهوم «هبه» در فضای قرآنی، به‌عنوان مفهومی که می‌تواند در فهم نقش زن، مادری و عطیۀ الهی در حیات انسانی راهگشا باشد.
همچنین بخشی از جلسات، به بیان تجربه‌های زندگی ایشان در قالب خاطره‌گویی اختصاص داشته است؛ روایتی زیسته که می‌تواند برای حکمت‌جویان، پیوند میان «معارف» و «واقعیت زندگی» را ملموس‌تر کند. در کنار آن، بر جایگاه مادر و نقش او در تربیت فرزند تأکید شده و در تبیین این نقش، به الگوهای قرآنی و تاریخی نیز ارجاع داده شده است؛ از جمله اشاره به حضرت نوح و حضرت ابراهیم و نقش و اثرگذاری همسران آنان در مسیر تربیت نسل.
در نگاه موکب علمی امام صادق علیه السلام، دورۀ حضوری پایان ماجرا نیست. مطابق آنچه در این گفت‌وگو آمده، برای حکمت‌جویان نسبت به محتوای ارائه‌شده توسط خانم ام‌احمد، تکالیف مشخصی تعریف شده است. از جمله:
حضور خانم ام‌احمد در موکب علمی امام صادق علیه السلام سبزوار را می‌توان نمونه‌ای روشن از رویکردی دانست که در آن «استاد»، صرفاً انتقال‌دهندۀ محتوا نیست؛ بلکه یک عنصر تربیتیِ همراه است که با رفتار، اخلاق، تجربۀ زیسته و توان علمی، در ساختن افق‌های تازه برای حکمت‌جویان نقش‌آفرینی می‌کند.
در این دوره که از ۱۷ تا ۲۴ مهرماه ۱۴۰۵ برگزار شد، نقش خانم ام‌احمد در پیوند دادن انس با قرآن، علاقه‌مند کردن حکمت‌جویان به مکالمه عربی، و همچنین تبیین جایگاه زن در منظومه مقاومت ، بخشی از تصویر کلان موکب را کامل کرد؛ تصویری که در آن آموزش، مهارت، خانواده و حرکت اجتماعی، در کنار هم معنا می‌یابند.
