گفتگو با خانم عربشاهی دربارۀ دورۀ موکب علمی در سبزواردورۀ موکب علمی دختران در خانۀ مکتب اسلامی سبزوار برگزار می شود.دیدار دختران موکب علمی امام صادق علیه السلام با همسر شهید شمس آبادی و همسر آیت الله عالمیپویش کشوری زنگ مینابرونمایی از سایت سفر مجازی مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب با حضور امام جمعهدوست داشت خودش خوش آمد بگوید…بازدید خانواده های مکتب اسلامی از مدرسۀ شجرۀ طیبۀ مینابصمیمانه با خانوادۀ شهدا* تصویر مربوط به پنجره‌های آرامگاه حاج ملاهادی سبزواری در شهرستان سبزوار است. دورۀ موکب علمی امام صادق علیه‌السلام این بار در شهرستان سبزوار برگزار شد. این دوره که از ۱۷ مهرماه ۱۴۰۵ به مدت یک هفته به طول انجامید، یکی از کامل‌ترین دوره‌های موکب علمی امام صادق علیه‌السلام از نظر مهارتی بود. برای اطلاع […]
* تصویر مربوط به پنجره‌های آرامگاه حاج ملاهادی سبزواری در شهرستان سبزوار است.
دورۀ موکب علمی امام صادق علیه‌السلام این بار در شهرستان سبزوار برگزار شد. این دوره که از ۱۷ مهرماه ۱۴۰۵ به مدت یک هفته به طول انجامید، یکی از کامل‌ترین دوره‌های موکب علمی امام صادق علیه‌السلام از نظر مهارتی بود. برای اطلاع بیشتر از جزئیات برنامه‌ها و چگونگی برگزاری این دوره، با سرکار خانم عربشاهی، یکی از مسئولین اجرایی این برنامه گفت و گو کرده‌ایم.
خانم عربشاهی دانش‌آموختۀ حوزۀ علمیه و از اساتید مکتب اسلامی هستند که بخش مهمی از مسئولیت‌های اجرایی موکب علمی امام صادق علیه‌السلام در بخش دختران را از آغاز تأسیس عهده‌دار شده‌اند. جالب اینجاست که ایشان خود از حکمت‌جویان قدیمی مکتب اسلامی بوده و با راه و روش علم‌آموزی در مکتب اسلامی کاملاً آشنا هستند. حالا نیز که بعد از چند سال علم‌آموزی در این ساختار رشد یافته‌اند، عَلَم علمی و اجرایی دوره‌های موکب علمی را در کشور به دوش گرفته‌اند.
گفت‌وگو با خانم عربشاهی زوایای مختلفی را از دورۀ موکب علمی امام صادق علیه‌السلام در سبزوار برایمان روشن می‌کند.
مسئلۀ مهارت، با اینکه بسیار مورد تأکید مکتب اسلامی است، در دوره‌های مختلف موکب علمی امام صادق علیه‌السلام در کشور مغفول واقع شده یا بستر مناسبی برای اجرای آن یافت نشده بود. از همین‌سو، فکر برگزاری یک دورۀ اختصاصی مهارتی در ذهن‌مان جرقه خورد. بهترین مکان برای برگزاری چنین دوره‌ای نیز سبزوار بود.
علاوه بر این، مسئلۀ پژوهش نیز برای حکمت‌جویان موکب علمی امام صادق علیه‌السلام ضروری بود که نیاز به پرداختن جدی داشت. از همین جهت، دورۀ سبزوار را با پیوند مهارت و پژوهش برگزار کردیم و در روند اجرا از ظرفیت‌های پژوهشی شهرستان سبزوار بهره بردیم.
سبزوار اولین مرکز مکتب اسلامی است. به عبارتی، نهضت مردمی مکتب اسلامی ابتدا در سبزوار ایجاد و به شهرهای مختلف کشور گسترش یافت. به همین دلیل، قدیمی‌ترین و به تبع آماده‌ترین شهر در بین مراکز مکتب اسلامی از لحاظ زیرساخت‌های مهارتی و مکتبی است؛ زیرساخت‌هایی که برای یک دورۀ علمی ـ مهارتی ضروری و لازم است.
کارگاه فرت‌بافی، حضور اساتید مختلف در علوم مورد تأکید موکب علمی، آماده بودن بستر پخت نان به صورت مستمر، مهیا بودن خانۀ مکتب اسلامی برای میزبانی از حکمت‌جویان، فعالیت‌های جهادی مستمر و مختلفی که در ایام جنگ تحمیلی سوم اوج گرفته بود، آرامگاه عالم برجستۀ دنیای اسلام حکیم ملاهادی سبزواری و… از جملۀ این بسترهاست.
از ابتدای تأسیس موکب علمی امام صادق علیه‌السلام بنا بود علاوه بر علم‌آموزی، به مهارت‌هایی نیز که در مبانی دینی به آن تأکید و توصیه شده است، بپردازیم. در دوره‌های مختلفی که در کشور داشتیم، تا حدی این منظور انجام شد؛ ولی در دورۀ سبزوار، با توجه به آماده‌تر بودن ظرفیت‌های مهارتی، این مهم بهتر و جدی‌تر حاصل شد.
وقتی حکمت‌جویان بیشتر در روایات و سبک زندگی اهل‌بیت علیهم‌السلام جست‌وجو کنند، می‌بینند که برای تبعیت کامل از سیرۀ اهل‌بیت بایستی یک‌سری تغییرات در زندگی کنونی خود بدهند که لازمۀ این تغییر، ایجاد ساختارهای جدید یا احیای ساختارهای فراموش‌شده است.
مثلاً برای پوشیدن لباس پنبه‌ای که توصیۀ اکید اهل‌بیت علیهم‌السلام است، باید پارچه‌بافی را آموزش دیده باشند که بتوانند این مهم را انجام دهند؛ یا برای پخت غذاهای روایی باید آشپزی و مواد غذایی طیب را بشناسند و آموزش ببینند.
در بخش مهارتی، هنرهایی مانند فرت‌بافی، پخت نان و کلوچه و آشپزی سالم آموزش داده شد. در بخش علمی نیز به قرآن کریم، طب اسلامی، فقه، علوم عقلی و روش پژوهش و مقاله‌نویسی پرداخته شد. جلسات مهم دیگری نیز در این دوره برگزار شد؛ مانند آموزش روایتگری شهدای میناب، جلسۀ آشنایی و گفت‌وگو با بانوان تمدن‌ساز و مجاهد نظیر سرکار خانم عالمی و خانم أم‌احمد، جلسات گفت‌وگو ویژۀ متأهلین و… .
در این دوره سعی کردیم امکانات آموزش مهارت‌ها و پژوهش را در محل خانۀ مکتب سبزوار آماده کنیم؛ امکاناتی مثل لپ‌تاپ، اینترنت و کتابخانه برای کارهای پژوهشی و دستگاه‌های فرت‌بافی و چند تنور برای پخت نان. شکر خدا حدود ۱۰ دستگاه فرت‌بافی برای آموزش حکمت‌جویان چله‌کشی و آماده شد. همچنین دو تنور و وسایل پخت نان نیز آماده بود تا حکمت‌جویان هر روز صبح نان مورد نیاز خود را بپزند.
در علوم عقلی از محضر حاج‌آقا محمد اسماعیل‌زاده استفاده کردیم. برای حلقه‌های قرآن بین‌الطلوعین و موضوع روش پژوهش و مقاله‌نویسی در خدمت حاج‌آقا عربشاهی بودیم. حاج‌آقا هادوی موضوع روش ارائه و روایتگری شهدای میناب را به بچه‌ها آموزش دادند و حاج‌آقا دارینی هم موضوع طب اسلامی را تدریس کردند.
در این دوره سعی داشتیم در موضوعات مختلف از اساتید خانم هم استفاده کنیم. در موضوع آموزش فقه و احکام شرعی مورد نیاز، در خدمت سرکار خانم استاجی بودیم. در مسئلۀ مقاله‌نویسی با موضوعات طب اسلامی از خانم برزویی استفاده کردیم. به سرکار خانم حیدری در حلقه‌های گفت‌وگو حول سبک زندگی و روش زیستن زحمت دادیم. در آموزش فرت‌بافی در خدمت استاد بزرگوار سرکار خانم فضلی و خانم رمضانی بودیم. خانم هاشم‌آبادی نیز برای موضوع ریاضیات در هنر فرت‌بافی جلسۀ مختصری داشتند.
یکی از برکات این دوره، حضور سرکار خانم عالمی، همسر آیت‌الله حسن عالمی، نمایندۀ مجلس خبرگان رهبری و بانوی مجاهد دوران دفاع مقدس بود. علاوه بر ایشان، سرکار خانم شمس‌آبادی، همسر شهید محمدرضا شمس‌آبادی، این دوره را با حضور خود مزین کرده بودند. همچنین حضور سرکار خانم أم‌احمد، همسر شهید اهل سوریه، به این دوره روح و جان تازه‌ای بخشید.
همیشه در دوره‌های مختلفی که در کشور برگزار کرده‌ایم، موضوع استفاده از ظرفیت‌های بومی برایمان اهمیت ویژه‌ای داشته است. در این دوره نیز سعی کردیم بچه‌ها را با ظرفیت‌های بومی شهرستان سبزوار آشنا کنیم. روز دوم دوره، با جمع بچه‌ها و اساتید به روستای چشام سفری کوتاه و چندساعته داشتیم. بازدید از مکان‌های تاریخی و ارزشمندی مثل یخدان‌ها، مسجد جامع قدیمی و… در این سفر کوتاه انجام شد. ارتباط با بانوان جهادی روستای چشام که در جنگ تحمیلی سوم برای رزمندگان خط مقدم کلوچه می‌پختند، نیز از مهم‌ترین برنامه‌های این سفر بود.
مسئلۀ استفاده از ظرفیت‌های بومی سبزوار وقتی به اوج خودش رسید که بچه‌های موکب حلقۀ علوم عقلی را با حضور حاج‌آقا اسماعیل‌زاده در آرامگاه حاج ملاهادی سبزواری برگزار کردند. این جلسه آن‌قدر شیرین و دلنشین برگزار شد که لذت فهم عمیق علوم عقلی با خاطراتی از زندگی ملاهادی سبزواری پیوند خورد و اتفاقی خاطره‌انگیز را در ذهن بچه‌ها به جای گذاشت.
با اینکه این دوره در سبزوار برگزار می‌شد و مرکزیت نداشت، اما حکمت‌جویان از ۱۴ شهر کشور شرکت کرده بودند. اصفهان، یزد، شیراز، تهران، قزوین، کرج، خرمشهر، تبریز، مشهد، اسفراین، تربت‌حیدریه، خواف، دماوند و میبد چهارده شهر مبدأ حرکت این حکمت‌جویان بود. حکمت‌جویان سبزواری نیز در این دوره همراه با دیگر دوستان‌شان به صورت شبانه‌روزی در محل برگزاری حضور داشتند.
دوره از بین‌الطلوعین ۱۷ مهرماه شروع شد و با ذکر قرآن کارمان را آغاز کردیم. این سنت دوره‌های مختلف موکب علمی در سراسر کشور است. همۀ حکمت‌جویان بعد از اقامۀ نماز جماعت صبح، آمادۀ استفاده از محضر قرآن کریم می‌شوند. اوایل برگزاری دوره‌ها بعضی بچه‌ها که به بیداری بین‌الطلوعین عادت نداشتند از این مسئله کمی اذیت می‌شدند ولی به مرور آن‌ها نیز جان‌شان با قرآن مأنوس شد و با ذوق و شوق از این حلقه استقبال می‌کنند. حکمت‌جویان موکب علمی امام صادق علیه‌السلام در این حلقه‌ها با روش نمایه‌زنی قرآن کریم به تدبر و تفکر در این منبع نورانیِ الهی می‌پردازند.
حکمت‌جویان باید یک‌سری از مهارت‌ها را حداقل در حد سطح مقدماتی آموزش ببینند. ما شرایط آموزش آن را در موکب علمی امام صادق علیه‌السلام ایجاد می‌کنیم؛ مهارت‌هایی مثل روش‌های پژوهش علمی، فرت‌بافی، بافتنی، خیاطی، پخت نان و کلوچه و… .
برای آموزش سطح پیشرفته هم بهتر است با افراد شاخص در این زمینه که در شهرهای خودشان هستند مرتبط شوند و آموزش‌های پیشرفته را ببینند. البته مهارت‌های مورد تأکید مکتب اسلامی به همین چند مورد خلاصه نمی‌شود و بستر یادگیری آن‌ها نیز به زودی مهیا خواهد شد.
در دوره‌های مختلفی که در کشور برگزار کردیم، همیشه دو چالش جدی داشتیم: یکی اتلاف وقت و دیگری بیماری‌هایی که بین بچه‌ها شیوع پیدا می‌کرد.
در این دوره، به دلیل وجود دستگاه‌های فرت که بستری سالم و تمدنی برای حکمت‌جویان بود، آن‌ها را حتی در زمان‌هایی که حلقه نداشتند هم به خود مشغول می‌کرد و باعث می‌شد از وقت‌شان بهترین استفاده را ببرند و درگیر آفت اتلاف وقت نشوند.
چالش بیماری نیز در این دوره بسیار کمتر بود که به نظر من دلیل اصلی‌اش پخت نان هرروزه بود. بچه‌ها وقتی هر روز نان سالمی را که حاصل دست‌رنج خودشان بود میل می‌کردند، بدن‌شان نسبت به بسیاری از بیماری‌ها و ویروس‌ها مقاوم شده بود.
طبق جمع‌بندی بنده، این دوره جزو بهترین دوره‌های موکب علمی در کشور بود. پیوند مهارت و علم در این دوره باعث شده بود که بچه‌ها علاوه بر اینکه مباحث علمی را بهتر فهم کنند، به هنرهای اصیل و تمدنی نیز علاقۀ بیشتری پیدا کرده و بتوانند بعد از این دوره در یکی از این مهارت‌ها به تخصص برسند.
امیدوارم بتوانیم در دوره‌های آینده نیز زیرساخت‌های لازم برای این مهم را فراهم کنیم تا نتایج بهتری حاصل شود.
