فرت‌بافی؛ چیزی که دورۀ موکب را متفاوت کردپخت نان سالم؛ ویژه برنامۀ دورۀ موکب علمی در سبزوارگفتگو با خانم عربشاهی دربارۀ دورۀ موکب علمی در سبزواردورۀ موکب علمی دختران در خانۀ مکتب اسلامی سبزوار برگزار می شود.دیدار دختران موکب علمی امام صادق علیه السلام با همسر شهید شمس آبادی و همسر آیت الله عالمیپویش کشوری زنگ مینابرونمایی از سایت سفر مجازی مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب با حضور امام جمعهدوست داشت خودش خوش آمد بگوید…دورۀ دختران موکب علمی امام صادق علیه‌السلام در شهرستان سبزوار برگزار شد. یکی از نقاط قوت این دوره، برگزاری آموزش فرت‌بافی به صورت ویژه و کاربردی بود. در همین رابطه، با مسئول بخش خواهران در موکب علمی امام صادق علیه‌السلام، سرکار خانم صانعی، گفتگو کرده‌ایم. خانم صانعی، طلبۀ حوزۀ علمیه و از اساتید مکتب […]
دورۀ دختران موکب علمی امام صادق علیه‌السلام در شهرستان سبزوار برگزار شد. یکی از نقاط قوت این دوره، برگزاری آموزش فرت‌بافی به صورت ویژه و کاربردی بود. در همین رابطه، با مسئول بخش خواهران در موکب علمی امام صادق علیه‌السلام، سرکار خانم صانعی، گفتگو کرده‌ایم.
خانم صانعی، طلبۀ حوزۀ علمیه و از اساتید مکتب اسلامی در موضوعات مختلف هستند. ایشان از ابتدای تأسیس مکتب اسلامی در سال ۹۵ با این نهضت مردمی همراه بوده و مدیریت بسیاری از فعالیت‌ها در بخش خواهران را عهده‌دار بوده‌اند. به همین جهت، با مبانی فکری مکتب اسلامی به طور کامل آشنایی داشته و سال‌ها در این مسیر، علاوه بر استفاده از محضر اساتید، خود نیز تدریس کرده‌اند. هم‌اکنون نیز مسئولیت موکب علمی امام صادق علیه‌السلام در بخش خواهران به عهدۀ ایشان است.
در گفتگو با خانم صانعی سعی کرده‌ایم ابعاد مختلف موکب علمی امام صادق علیه‌السلام را، به‌ویژه در بخش آموزش مهارت فرت‌بافی، برای مخاطبین تبیین کنیم.
پاسخ به این سؤال ابعاد مختلفی دارد که نمی‌توان در این مجال به همۀ ابعاد آن اشاره کرد؛ اما برای نمونه به چند بُعد مهم از آن اشاره می‌کنم. هنر فرت‌بافی یکی از هنرهای اصیل ایرانی، به‌خصوص در منطقۀ خراسان، بوده است. مادران ما در قدیم با یادگیری این هنر، پارچه‌های مورد نیاز یک خانواده را خودشان و طبق سلیقۀ خانواده می‌بافتند. یکی از مسائلی که در دوره‌های موکب علمی باید تبیین و به آن پرداخته شود، اصالت‌ها و اهمیت پرداختن به آن‌هاست برای ساختن یک جامعه و نظام متمدّن و اصیل.
یکی دیگر از وجوه پرداختن به هنر فرت‌بافی، شناساندن هنرهایی است که برای یک زن و مادر توصیه می‌شود. هنر فرت‌بافی از جایی که انسان را با طبیعت پنبه، نخ و پارچه ارتباط می‌دهد، جزو بهترین عرصه‌های فعالیت برای یک زن و مادر در محیط زندگی و خانه است. البته مشغول شدن مادر به این هنرها، منافی حضور اجتماعی مؤثر او در جامعه نیست و حتی می‌تواند آن حضور را تقویت کند.
به اهمیت پوشاک و مخصوصاً پوشیدن لباس پنبه‌ای و طبیعی در روایات معصومین علیهم‌السلام اشارات زیادی شده است. دختران موکب علمی امام صادق علیه‌السلام این موضوعات را در حلقه‌های طب اسلامی یا علوم دیگر یاد می‌گیرند؛ اما باید بستری برای تحقق این علوم نیز فراهم کرد. فرت‌بافی یکی از بسترهای مهم و دردسترس برای تحقق آن دستوراتی است که پیامبران و ائمۀ معصومین علیهم‌السلام در روایات متعدد به آن اشاره کرده‌اند. در واقع، حکمت‌جویان موکب علمی وقتی پای دستگاه فرت‌بافی می‌نشینند و طریقۀ بافتن یک پارچۀ تمام‌پنبه را آموزش می‌بینند، موضوعاتی را که در حلقه‌های علمی شنیده‌ام، در ذهنشان مرور و تحکیم خواهند کرد.
در سبزوار، بستر آموزش این مهارت فراهم بود. کارگاه فرت‌بافی جهاد و مقاومت که سال‌هاست در سبزوار مشغول فعالیت است و آموزش‌های متعددی در سطح کشور برگزار کرده است، بانی اصلی این کار بود و بستر آموزشی خود را برای استفادۀ حکمت‌جویان موکب علمی فراهم کرد. البته با توجه به تعداد زیاد حکمت‌جویان، لازم بود که تعداد دستگاه‌ها بیشتر شود. برای همین منظور، دستگاه‌هایی را از خانواده‌های فعال سبزوار قرض گرفتیم که برای آموزش از آن‌ها استفاده کنیم. مسئولین کارگاه فرت‌بافی سبزوار حدوداً یک هفته قبل از شروع دورۀ موکب علمی امام صادق علیه‌السلام مشغول آماده کردن دستگاه‌ها و شرایط برای آموزش حکمت‌جویان بودند.
مسئولیت و زحمت اصلی آموزش بچه‌ها به عهدۀ خانم رمضانی بود. در کنار ایشان، خانم فضلی و صانعی نیز مربیان آموزشی بودند که به طور ثابت با بچه‌ها در روند تولید پارچه همراهی می‌کردند. خانم‌ها رمضانی، فضلی و صانعی هرسه از خانواده‌های مکتب اسلامی بوده که سال‌هاست در زمینۀ فرت‌بافی مشغول به کار و فعالیت هستند.
البته با توجه به حجم بالای کار، بزرگوارانی مثل خانم‌ها عارفی، سعادتی، شیرزاد و محمدی‌پور هم در صورت نیاز به کمک دوستان می‌آمدند.
ارتباط حکمت‌جویان با این کار خیلی خوب بود. در ابتدای کار، بعضی از بچه‌ها رغبتی به نشستن پای دستگاه‌ها نداشتند؛ ولی فقط کافی بود چند بار تار و پود پارچه را ببافند؛ آن موقع دیگر از پای دستگاه‌ها به راحتی بلند نمی‌شدند.
البته در کنار آموزش عملی این کار، ابعاد علمی و روایی هم در قالب جزواتی آماده شده بود و به حکمت‌جویان ارائه می‌شد. موضوع ریاضیات در فرت‌بافی نیز از آن مباحثی بود که خیلی مورد توجه بچه‌ها قرار گرفت. برای ارائۀ این بحث، از خانم هاشم‌آبادی، یکی از بهترین اساتید ریاضی در شهرستان سبزوار، دعوت کرده بودیم. توضیحات ایشان باعث شد بچه‌ها ارتباطشان با این کار بیشتر شده و بهتر بتوانند از این فرصت آموزشی استفاده کنند.
یکی از بچه‌ها اصلاً قبول نداشت که هنر فرت‌بافی را یاد بگیرد و می‌گفت: «من این کار را دوست ندارم.» از طرفی، چون علاقۀ زیادی به نویسندگی داشت، پیشنهاد دادیم که اگر بخواهد کتابی دربارۀ هنر فرت‌بافی بنویسد، حداقل باید یک بار پای دستگاه بنشیند و با روند کار آشنا شود تا بتواند این حس را به مخاطب منتقل کند. اما بعد از چند دقیقه که پای دستگاه نشست و چند تار و پود را بافت، دیگر نمی‌شد از پای دستگاه بلندش کرد! هر روز جزو اولین نفراتی بود که مشتاقانه حاضر می‌شد و پارچه می‌بافت.
حکمت‌جویانی که علاقه داشتند و می‌خواستند این کار را به صورت حرفه‌ای ادامه دهند، یک پیشنهاد برایشان داشتیم؛ اینکه یک دستگاه در خانۀ‌شان آماده کنند و از این به بعد هر روز پارچه ببافند. از طرفی، طبق هماهنگی‌هایی که با ادارۀ میراث فرهنگی داشتیم، بستر گرفتن مدرک را نیز برایشان آسان کردیم تا در ادامۀ روند بتوانند از تسهیلات لازم با داشتن مدرک بهره‌مند شوند.
در صورت نیاز هم در آینده دوره‌های جدی‌تر و پیشرفته‌تر را برای آموزش بیشتر حکمت‌جویان برگزار خواهیم کرد.
